IELTS'te İngiliz mi Amerikan yazımı mı: hangisi kabul ediliyor

Kısa cevap şu: IELTS hangi sistemi kullandığına aldırmaz. Her kelimenin doğru yazılıp yazılmadığına, Writing’de ise yazımının kontrol altında olup olmadığına bakar. Bu rehber önce resmî kaynakların ne dediğini, sonra en çok hataya yol açan kelime çiftlerini ve Listening, Reading ve Writing’de yazımın nasıl ele alınacağını anlatıyor.

Resmî kaynaklar ne diyor

Cambridge English’in sitesinde yayımlanan, her sayfasında IELTS.org adı bulunan resmî IELTS General Training SSS sayfası, Listening için soruyu doğrudan cevaplıyor: “Both UK and US spellings are accepted.” (Hem İngiliz hem Amerikan yazımı kabul edilir.) Aynı SSS sayfası, IELTS’in Amerikan, Avustralya ve İngiliz İngilizcesi olmak üzere tüm başlıca İngilizce çeşitlerini kapsadığını ve kayıtlarda Avustralya, İngiliz, Yeni Zelanda ve Kuzey Amerika dâhil çeşitli anadili konuşmacı aksanlarının kullanıldığını söylüyor. Listening bölümü Akademik ve Genel Eğitim’de aynı olduğu için kural ikisi için de geçerli.

IELTS ortaklarından biri olan IDP, aynısını sınavın bütünü için söylüyor. Yazım rehberi “Can I use British or American spelling?” (İngiliz ya da Amerikan yazımını kullanabilir miyim?) sorusuna evet diyor, “as long as you spell the words correctly and stick to one or the other” (kelimeleri doğru yazdığın ve birine ya da ötekine bağlı kaldığın sürece). İngiliz ve Amerikan İngilizcesi rehberi ise kelime bilgisinin, yazımın ve dil bilgisinin iki biçiminin de kabul edildiğini söylüyor.

Kaynakların yayımlamadığı şey, her kelime için kabul edilen alternatiflerin bir listesi ya da sistem değiştirmenin cezası. Rehberin geri kalanı işin pratik yanı: çiftleri bilmek ve çiftlerin tek bir tarafında kalmak.

Puan kaybettiren şey ne

Listening’de resmî SSS sayfası, yanlış yazım ve dil bilgisi nedeniyle puan kaybedildiğini ve yazman gereken kelimelerin çoğunlukla yaygın kelimeler olduğunu söylüyor. IDP, Reading ya da Listening’de yazım hatası olan bir kelimenin yanlış sayıldığını belirtiyor ve örnek olarak “library” yerine “libary” yazımını veriyor: kelimeyi duydun ama yazamadın. Kısmi puan yok.

Reading’de ihtiyacın olan kelimeler metnin üzerinde, bu yüzden resmî SSS sayfasının tavsiyesi onları doğru kopyalamak. Metinden kopyalanan bir kelime yanlış sistemde olamaz, çünkü o metnin kendi yazımıdır.

Writing’de yazım ayrı bir puan değil. Lexical Resource içinde yer alıyor. Sitenin herkese açık tanımlayıcılara dair açıklaması, Writing bant tanımlayıcıları keşif aracında, bir sayıyı değil bir ölçeği tarif ediyor: alt bantlarda yazım ve kelime biçimi hataları okuyucuyu zorlayacak kadar sık, Band 6 civarında var ama anlamın önüne geçmiyor, Band 7’de ara sıra görülüyor, Band 8’de ise nadir. IELTS hiçbir bantta izin verilen hata sayısını yayımlamıyor ve buradaki hiçbir şey bir bant vaat etmiyor.

En çok hataya yol açan çiftler

Bunlar düzenli kalıplar. Her sütun doğru; hata, ikisine de ait olmayan bir kelime ya da tek bir yazı içindeki karışıklık.

İki çift ekstra dikkat istiyor, çünkü İngiliz İngilizcesi iki biçimi de farklı işler için kullanıyor:

• practice ve practise. İngiliz İngilizcesinde “practice” isim, “practise” fiildir: “a practice test”, “practise every day”. Amerikan İngilizcesi ikisi için de “practice” kullanır.
• licence ve license. İngiliz İngilizcesinde “licence” isim, “license” fiildir. Amerikan İngilizcesi ikisi için de “license” kullanır.

İngiliz yazımını seçersen bu çiftleri çift olarak öğrenmen gerekir. Amerikan yazımını seçersen tek biçim iki işi de görür.

Bilgisayarlarla ilgili bir not: ABD İngilizcesine ayarlı bir dizüstü ya da telefonda pratik yapıyorsan yazım denetimi İngiliz biçimlerinin altını hata olarak çizer, tersi de geçerli. IDP bu noktayı “practise” ve “licence” için yapıyor. Cihazını seçtiğin sisteme ayarla; böylece pratiğin onu pekiştirir.

Yalnızca yazım değil, kelimeler de

İngiliz ve Amerikan İngilizcesi aynı şey için farklı kelimeler de kullanır: “flat” ve “apartment”, “lift” ve “elevator”, “timetable” ve “schedule”, “autumn” ve “fall”. IDP ikisinin de kabul edildiğini söylüyor. Listening’de konuşmacının kullandığı kelimeyi yaz, çünkü cevap kayıttaki kelime ve doğru yazılmış olmalı. Writing’de ikisi de olur ve aynı tavsiye geçerli: elinden geldiğince tek bir çeşitte kal.

Listening: duyduğunu doğru yazımla yaz

Yazımın en çok puan kaybettirdiği yer Listening, çünkü her cevap tek bir kelime ya da kısa bir ifade ve doğru ya da yanlış olarak işaretleniyor. Resmî SSS sayfası yazman gereken kelimelerin çoğunlukla yaygın kelimeler olduğunu ve kişi, yer ve şirket adlarının kayıtta harf harf söylenebileceğini belirtiyor. Form, not ve tablo tamamlama rehberi harf harf söylenen adları ele alıyor.

Üç alışkanlık işe yarar:

1. Yaygın kelimeleri iki biçimiyle öğren. Accommodation, address, library, government, environment, receipt ve Wednesday, boşluklarda çıkan ve kolayca yanlış yazılan gündelik kelimelerdir.
2. Harf adlarını iki aksanda da çalış. Z harfi İngiliz İngilizcesinde “zed”, Amerikan İngilizcesinde “zee” diye söylenir ve kayıtlarda çeşitli aksanlar kullanılır. Başka bir bölgeden bir konuşmacının olduğu bir deneme sınavı en iyi antrenmandır.
3. Sonda her cevabı kontrol et. Bilgisayarda, sık yapılan Listening hataları ve tuzakları rehberi kontrol süresini ve nelere bakacağını anlatıyor.

Writing: ilk satırdan itibaren tek sistemde kal

Writing’de tek bir yanlış yazılmış kelime çoğunlukla tek başına önemli olmaz; ama hatalarla dolu bir yazı ya da yarı yolda sistem değiştiren bir yazı daha az kontrollü okunur. Sınavdan önce hangi sistemi kullanacağına karar ver. İngilizceyi Amerikan kaynaklardan öğrendiysen Amerikan yazımını, İngiliz kaynaklardan öğrendiysen İngiliz yazımını kullan. İkisinin de bir üstünlüğü yok.

Sonra son dakikalarda bilerek kontrol et:

1. Fikirlere değil, yalnızca yazıma bakarak bir kez oku.
2. “-our”, “-re”, “-ise” ve çift “l” içeren kelimelere bak. Hepsi aynı sistemden mi?
3. Kompozisyonda en sık kullandığın kelimelere bak. Tekrarlanan bir yazım hatası hatayı tekrarlar.
4. Sorudan kopyaladığın kelimeleri kontrol et. Onlar verilmiş, yani orada bir yazım hatası düpedüz kayıptır.

Sık yapılan Writing hataları rehberi yazımın diğer kusurlar arasında nerede durduğunu, IELTS Writing’de noktalama rehberi ise son kontrolün düzeltebileceği doğruluğun diğer yarısını ele alıyor.

Nasıl pratik yapılır

Seçtiğin sistemde yanlış yazdığın kelimelerin kısa bir listesini tut ve her deneme sınavından önce kendini bu listeyle sına. Bir Listening deneme sınavını değerlendirirken duymadığın cevapları, duyduğun ama yanlış yazdığın cevaplardan ayır: ikinci grup en kolay düzeltilendir. Writing’de kompozisyonlarını değerlendiren kişiden yazımı ayrıca işaretlemesini iste; böylece hataların dikkatsizlik mi yoksa bir kalıp mı olduğunu görebilirsin.